Одан қалай қорғанамыз?
Қазіргі қоғамдағы маңызды мәселелердің бірі – зорлық-зомбылық. Бұл адам құқығын бұзатын, денсаулыққа және психологиялық жағдайға зиян келтіретін қауіпті әрекет. Зорлық-зомбылық кез келген ортада: отбасында, мектепте, қоғамдық орындарда немесе интернет желісінде кездесуі мүмкін. Сондықтан әр адам оның түрлерін біліп, одан қорғана алуы қажет.
Зорлық-зомбылық деген не?
Зорлық-зомбылық – бір адамға күш көрсету, қорқыту, кемсіту немесе психологиялық қысым жасау арқылы зиян келтіру әрекеті. Ол адамның еркіндігі мен қауіпсіздігіне нұқсан келтіреді.
Зорлық-зомбылықтың түрлері:
Физикалық зорлық-зомбылық – ұру, итеру, денеге зақым келтіру.
Психологиялық зорлық-зомбылық – қорқыту, кемсіту, балағаттау, мазақ ету.
Экономикалық зорлық-зомбылық – ақшалай қысым көрсету, қажетті
заттармен қамтамасыз етпеу.
Кибербуллинг – интернет арқылы қорлау, жалған ақпарат тарату, әлеуметтік желіде қысым жасау.
Зорлық-зомбылықтың зияны
Зорлық-зомбылық адамның денсаулығына ғана емес, оның болашағына да әсер етеді. Мұндай жағдайға тап болған адам:
қорқыныш пен күйзеліске түседі;
өзіне деген сенімін жоғалтады;
қоғамнан оқшаулануы мүмкін;
денсаулығына зиян келеді.
Балалар мен жасөспірімдер үшін зорлық-зомбылықтың әсері өте ауыр, себебі ол олардың тұлғалық дамуына кедергі келтіреді.
Одан қалай қорғанамыз?
Зорлық-зомбылықтан қорғану үшін әр адам қауіпсіздік ережелерін білуі керек.
Қорғану жолдары:
Күмәнді және қауіпті адамдардан алыс жүру;
Өз құқығыңды білу;
Қиын жағдайда ата-анаға, мұғалімге немесе сенімді адамға айту;
Интернетте жеке ақпаратты таратпау;
Қорқыту мен қысымға үнсіз қалмау;
Қажет жағдайда полицияға немесе арнайы көмек қызметтеріне жүгіну.
Егер адам зорлық-зомбылық көрсе, оны жасыруға болмайды. Көмек сұрау – әлсіздік емес, батылдықтың белгісі.
Зорлық-зомбылық – қоғамға үлкен зиян келтіретін теріс құбылыс. Оған қарсы тұру үшін адамдар бір-біріне құрметпен қарап, мейірімді болуға тиіс. Әр адам өз қауіпсіздігін сақтап қана қоймай, өзгелерге де қолдау көрсетуі керек. Тек сонда ғана біз зорлық-зомбылықсыз, қауіпсіз қоғам құра аламыз.
А . ҚУРМАНБЕКОВА,
Мағжан Жұмабаев атындағы №15 жалпы білім беретін мектептің бастауыш сынып мұғалімі.