Қазіргі таңда білім беру саласының басты міндеттерінің бірі – әр баланың сапалы білім алуына тең мүмкіндік жасау. Әсіресе ерекше білім беру қажеттіліктері бар оқушылардың оқуына, дамуына және қоғамға бейімделуіне қолайлы жағдай қалыптастыру – маңызды бағыттардың бірі. Осы орайда арнайы педагог маманының атқаратын қызметі ерекше мәнге ие.
Арнайы педагог – баланың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, оның білім алуына, танымдық қабілеттерінің дамуына және әлеуметтік ортаға бейімделуіне кәсіби қолдау көрсететін маман. Бұл маманның жұмысы тек оқу материалын меңгертумен шектелмейді. Ол оқушының мүмкіндігін анықтап, білім алу қажеттіліктерін зерделеп, жеке қолдау бағытын белгілейді.
Мектеп жағдайында арнайы педагог оқушының оқу әрекетін бақылап, оның даму деңгейін анықтауға, қиындықтарының себептерін зерделеуге және тиісті түзету-дамыту жұмыстарын ұйымдастыруға қатысады. Әр баланың қабылдауы, ойлауы, есте сақтауы мен оқу қарқыны әртүрлі болғандықтан, арнайы педагог сабақ барысында тиімді әдіс-тәсілдерді таңдайды.
Арнайы педагогтің жұмысындағы маңызды бағыттардың бірі – жеке және топтық түзету-дамыту сабақтарын өткізу. Мұндай сабақтар барысында оқушының зейінін тұрақтандыру, есте сақтау, ойлау, сөйлеу, ұсақ моторика және өздігінен жұмыс жасау дағдыларын дамытуға бағытталған түрлі тапсырмалар қолданылады. Жұмыс баланың жас ерекшелігі мен жеке мүмкіндігіне сәйкес ұйымдастырылады.
Сонымен қатар арнайы педагог сынып жетекшілерімен, пән мұғалімдерімен, педагог-психологпен, әлеуметтік педагогпен және ата-аналармен тығыз байланыста жұмыс істейді. Мамандардың өзара бірлескен әрекеті балаға көрсетілетін қолдаудың нәтижелі болуына ықпал етеді.
Ата-анамен серіктестік те арнайы педагог жұмысының ажырамас бөлігі. Баланың мектептегі жетістігі мен қиындықтары туралы ата-анамен жүйелі пікір алмасу арқылы үйде және мектепте жүргізілетін қолдау жұмыстары өзара сабақтастырылады. Мұндай ынтымақтастық баланың өз күшіне деген сенімін арттырып, алға қойған мақсатына біртіндеп жетуіне мүмкіндік береді.
Инклюзивті білім беру жағдайында арнайы педагогтің ең басты ұстанымы – баланың мүмкіндігіне сену және оның әлеуетін ашуға жағдай жасау. Әрбір оқушының кішкентай жетістігінің өзі – үлкен еңбектің нәтижесі. Сондықтан арнайы педагог үшін баланың алға жылжуы, жаңа дағдыны меңгеруі, өз ойын еркін жеткізуі немесе тапсырманы өз бетінше орындауы маңызды жетістік болып саналады.
Бүгінде білім беру жүйесінде «әр бала маңызды» деген қағида ерекше маңызға ие. Баланың ерекшелігін кемшілік ретінде емес, жеке болмысының бір қыры ретінде қабылдау – ізгі қоғам қалыптастырудың негізі. Осы тұрғыдан алғанда арнайы педагог мамандығы үлкен жауапкершілікті, кәсіби шеберлікті және балаға деген мейірімділікті талап етеді.
Арнайы педагогтің еңбегі – бір күнде нәтижесін көрсететін жұмыс емес. Ол жүйелілікті, төзімділікті және үздіксіз ізденісті қажет етеді. Әр баланың даму жолы әртүрлі болғанымен, дұрыс ұйымдастырылған қолдау оның білім алуға деген қызығушылығын арттырып, өз мүмкіндігін танытуына жол ашады.
Қорыта айтқанда, арнайы педагог – ерекше білім беру қажеттілігі бар оқушы мен білім беру ортасы арасындағы маңызды байланысты қамтамасыз ететін маман. Оның кәсіби қолдауы баланың білім алуына ғана емес, өзіне деген сенімінің қалыптасуына, ортаға бейімделуіне және болашаққа нық қадам жасауына ықпал етеді.
Балаға берілген әрбір қолдау – оның болашағына салынған маңызды инвестиция. Ал арнайы педагогтің еңбегі – сол болашаққа бастайтын сенімді жолдың бірі.
У. КЕЛДИБЕКОВА,
А. НҰРЖАНОВА,
№21 Б.Майлин атындағы мектептің мұғалімдері.